مراقبت های دوران بارداری

دوران بارداری یکی از مهمترین و شیرین ترین دوران زندگی خانم ها است . البته این دوارن نیاز به آموزش ، کسب اطلاعات مفید در این زمینه و همچنین مراقبت های لازم دارد در نتیجه هر خانم با قدم گذاشتن به این دوران باید به دکتر متخصص زنان مراجعه کرده و با کسب مشاوره های لازم و مفید در این زمینه، سلامت خود و جنین خود را در بهترین حالت حفظ نماید.

خانم باردار عزیز میتوانند با مطالعه این مقاله در وبسایت شخصی دکتر زهرا واحدپور که در رابطه با مراقبت های اساسی دوران بارداری است این دوران را در بهترین حالت سپری کنند. همراه ما باشید.

نکات مهم مراقبت های بارداری

مراقبت های بارداری نقش بسیار مهمی در سبک زندگی سالم در دوران بارداری دارند که شامل معاینات دوره ای مخصوص در این دوران است. این مراقبت ها برای سلامت و آسایش مادر و جنین ضروری هستند.

در نخستین جلسه، پزشک ممکن است آزمایش خون، ادرار، آزمایش پاپ اسمیر، سونوگرافی و معاینه لگن تجویز کند.

• آزمایش خون به منظور بررسی میزان آهن خون، انواع بیماری های عفونی و تعداد سلول های مختلف بدن لازم است.
• آزمایش ادرار برای بررسی میزان قند خون، وجود انواع باکتری و میزان پروتئین است.
• آزمایش پاپ اسمیر برای غربالگری دهانه رحم از خانم های باردار گرفته خواهد شد
•  سونوگرافی به منظور بررسی وضعیت و رشد جنین و معاینه لگن به دلیل بررسی اندازه و شکل رحم انجام می شود.

پس از نخستین جلسه هر چهار هفته یکبار، در ماه های هفتم و هشتم بارداری هر دو هفته یکبار باید به پزشک مراجعه کنید. در ماه آخر برای مراقبت های بارداری هفته به هفته باید تحت نظر پزشک خود باشید تا نوزاد شما متولد شود. در این جلسات با دکتر خود راحت باشید و هر مشکل یا نگرانی که دارید با او مطرح کنید.

مراقبت اول (هفته‌ی ششم تا دهم بارداری)

مصاحبه و تشکیل یا بررسی پرونده:

مشخصات و شرح حال، وضعیت بارداری فعلی، تعیین سن بارداری، مصرف مکمل‌ها و گروه‌های غذایی، سابقه‌ی بارداری و زایمان قبلی، بیماری و ناهنجاری، اختلالات روانی و اختلالات ژنتیکی، همسرآزاری، رفتارهای پر خطر، اعتیاد، مصرف سیگار و الکل، شکایت‌های شایع و علایم خطر، تروما، آخرین روش پیشگیری از بارداری و تعیین EDC و LMP، انجام سونوگرافی در صورت نیاز.

معاینه‌ی بالینی

اندازه‌گیری قد و وزن، BMI (تعیین نمایه توده‌ی بدنی) و ترسیم منحنی وزن‌گیری، علایم حیاتی، حال عمومی، معاینه‌ی فیزیکی (قلب، تیروئید، ریه، پستان و غیره)، دهان و دندان، معاینه‌ی واژن و لگن.

آزمایش‌ها یا بررسی‌های تکمیلی

HBSAg, HIV, CBC, BG, Rh, U/A, U/C, Crea (در صورت نیاز)، نوبت اول کومبس غیرمستقیم،  VDRL(در رفتارهای پرخطر)، GCT (در مادر در معرض خطر دیابت، فشار خون و PCO مزمن)، پیشنهاد برای غربالگری تریزومی.

آموزش و مشاوره

بهداشت فردی و روان، بهداشت جنسی، بهداشت دهان و دندان، تغذیه، مکمل‌های دارویی، عدم مصرف سر خود داروها، مواد مخدر، داروی مخدر، سیگار و دخانیات، الکل، علایم خطر، شکایت‌های شایع، مشاوره و توصیه برای غربالگری بیماری‌های کروموزومی، تاریخ مراجعه‌ی بعدی، معرفی کلاس‌های آمادگی برای زایمان.

مکمل دارویی

مکمل دارویی اسیدفولیک (از ابتدای بارداری تا پایان بارداری) روزانه به میزان 400 میکروگرم و در بارداری‌های با سابقه‌ی ناهنجاری عصبی به میزان 4 میلی‌گرم.

ایمن‌سازی

توأم و واکسن آنفلوآنزا (در صورت نیاز)

مراقبت دوم (هفته‌ی شانزدهم تا بیستم)

مصاحبه و تشکیل یا بررسی پرونده: بررسی پرونده و آشنایی با وضعیت مادر، شکایت‌های شایع (با تأکید بر سر درد، تنگی نفس همراه با سرفه و خلط)، علایم خطر، تعیین سن بارداری، اختلالات روانی، همسرآزاری، مصرف مکمل‌ها و گروه‌های غذایی، حرکت جنین، تروما.

معاینه‌ی بالینی

اندازه‌گیری وزن و ترسیم منحنی وزن‌گیری، علایم حیاتی، ارتفاع رحم، حال عمومی، معاینه‌ی چشم، اندام‌ها و صورت و پوست (از نظر وجود اِدم، آنمی و بثورات پوستی)، معاینه‌ی دهان و دندان، شنیدن صدای قلب جنین.

آزمایش‌های بررسی‌های تکمیلی

سونوگرافی در هفته‌ی 16 تا 18 بارداری (ترجیحاً هفته‌ی 18 بارداری)، پیشنهاد برای آزمایش Quadruple در هفته‌های 15 تا 20 بارداری برای تشخیص سندرم داون و نقص لوله‌ی عصبی.

آموزش و مشاوره

بهداشت فردی، دهان و دندان، تغذیه، مکمل‌های دارویی، علایم خطر، شکایت‌های شایع، شیردهی، عدم مصرف مواد مخدر، داروی مخدر، سیگار و دخانیات، الکل، توصیه به شرکت در کلاس آمادگی زایمان، تاریخ مراجعه‌ی بعدی.

مکمل دارویی

بارداری، شروع هفته‌ی 16 بارداری آهن (60 میلی‌گرم) و مولتی‌ویتامین روزانه یک قرص تا پایان بارداری و ادامه‌ی اسیدفولیک

ایمن‌سازی

توأم و واکسن آنفلوآنزا (در صورت نیاز)

مراقبت سوم (هفته‌ی 26 تا 30)

مصاحبه و تشکیل یا بررسی پرونده: بررسی پرونده و آشنایی با وضعیت مادر، علایم خطر، شکایت‌های شایع (با تأکید بر سر درد، تنگی نفس همراه با سرفه و  خلط)، تعیین سن بارداری، اختلالات روانی، همسرآزاری، مصرف مکمل‌ها و گروه‌های غذایی، حرکت جنین، تروما، علایم PTL.

معاینه‌ی بالینی

بررسی از نظر اِدم، آنمی، بثورات پوستی، شنیدن صدای قلب جنین و لمس حرکت جنین، رشد جنین، اندازه‌گیری وزن، ترسیم منحنی وزن‌گیری، علایم حیاتی، ارتفاع رحم، حال عمومی، معاینه‌ی دهان و دندان.

آزمایش‌ها یا بررسی‌های تکمیلی

CBC  و نوبت دوم کومبس غیر مستقیم در مادر RH منفی با همسر RH مثبت.

آموزش و مشاوره

علایم خطر، شکایت‌های شایع، تغذیه، مکمل‌های دارویی، بهداشت فردی، دهان و دندان، شیردهی، توصیه به شرکت در کلاس آمادگی زایمان، عدم مصرف خودسرانه‌ی دارو، مواد مخدر، سیگار و دخانیات، الکل، تاریخ مراجعه‌ی بعدی.

مکمل دارویی

از شروع هفته‌ی 16 بارداری، آهن و مولتی‌ویتامین روزانه یک قرص تا پایان بارداری و ادامه‌ی اسیدفولیک.

ایمن‌سازی

یک بار تزریق آمپول روگام (در صورت نیاز) از هفته 28 تا 34 بارداری، توأم و واکسن آنفلوآنزا (در صورت نیاز).

مراقبت چهارم و پنجم (34 تا 31 هفته و 33 تا 35 هفته)

مصاحبه و تشکیل یا بررسی پرونده: بررسی پرونده و آشنایی با وضعیت مادر ، علایم خطر، شکایت‌های شایع (با تأکید بر سردرد، تنگی نفس همراه با سرفه و خلط)، تعیین سن بارداری، توجه به تاریخ تقریبی زایمان، اختلالات روانی، همسرآزاری، مصرف مکمل‌ها و گروه‌های غذایی، حرکت جنین، تروما، علایم PTL و PIH.

معاینه‌ی بالینی

بررسی از نظر اِدم، آنمی، بثورات پوستی، شنیدن صدای قلب جنین و لمس حرکت جنین، رشد جنین، اندازه‌گیری وزن، ترسیم منحنی وزن‌گیری، علایم حیاتی، ارتفاع رحم، حال عمومی، معاینه‌ی شکم (لئوپولد).

آزمایش‌ها یا بررسی‌های تکمیلی

سونوگرافی در هفته‌ی 31 تا 34 بارداری (در صورت نیاز و بر اساس اندیکاسیون).

آموزش و مشاوره : علایم خطر، شکایت‌های شایع، بهداشت فردی، دهان و دندان، اشتغال و فعالیت، تغذیه، مکمل‌های دارویی، فواید زایمان طبیعی و ایمن، آمادگی و محل مناسب زایمان، شیردهی، تنظیم خانواده، مراقبت نوزاد، علایم خطر نوزاد، عدم مصرف مواد مخدر، سیگار، الکل، توصیه به شرکت در کلاس آمادگی برای زایمان، تاریخ مراجعه‌ی بعدی.

مکمل دارویی

از شروع هفته‌ی 16 بارداری، آهن و مولتی‌ویتامین روزانه یک قرص تا پایان بارداری و ادامه‌ی اسیدفولیک.

ایمن‌سازی

توأم و واکسن آنفلوآنزا (در صورت نیاز)، یک بار تزریق آمپول رگام (در صورت نیاز) از هفته‌ی 28 تا 34.

مراقبت ششم تا هشتم (هفته‌ی 38 تا 41 ؛ هر هفته یک مراقبت)

مصاحبه و تشکیل یا بررسی پرونده: بررسی پرونده و آشنایی با وضعیت مادر، علایم خطر، شکایت‌های شایع (با تأکید بر سردرد، تنگی نفس همراه با سرفه و خلط)، تعیین سن بارداری، توجه به تاریخ تقریبی زایمان، اختلالات روانی، همسرآزاری، مصرف مکمل‌ها و گروه‌های غذایی، حرکت جنین، تروما.

معاینه بالینی

بررسی از نظر اِدم، آنمی، بثورات پوستی، شنیدن صدای قلب جنین و لمس حرکت جنین، رشد جنین، اندازه‌گیری وزن، ترسیم منحنی وزن‌گیری، علایم حیاتی، ارتفاع رحم، حال عمومی، معاینه‌ی شکم (لئوپولد).

آموزش و مشاوره

علایم خطر، شکایت‌های شایع، تغذیه، مکمل‌های غذایی، بهداشت فردی، دهان و دندان، مسافرت، فعالیت جنسی، علایم زایمانی، فواید زایمان ایمن، آمادگی برای زایمان و تعیین محل آن، شیردهی، تنظیم خانواده، مراقبت از نوزاد و علایم خطر نوزادی، تاریخ مراجعه‌ی بعدی.

مکمل دارویی

از شروع هفته‌ی 16 بارداری، آهن و مولتی‌ویتامین روزانه یک قرص تا پایان بارداری و ادامه‌‌ی اسیدفولیک.

تغییرات وزن در دوران بارداری چگونه است؟

وزن دقیق در هر فردی متفاوت است اما به صورت کلی بانوان حدود ۱۱ تا ۱۳ کیلوگرم  در این دوران ممکن استن که وزن اضافه می کنند. در صورتی که پیش از بارداری اضافه وزن داشته باشید، ممکن است کمتر وزن اضافه کنید. اگر کمبود وزن داشته باشید، وزن بیشتری اضافه خواهید کرد. برای کنترل وزنتان در این دوران با بهترین متخصص زنان و زایمان شهر خود باید مشورت کنید و تحت نظر ایشان باشید.

بهترین تغذیه برای دوران بارداری چیست؟

بهترین رژیم غذایی برای تغذیه زنان باردار، رژیمی است که تمام مواد غذایی را به میزان لازم دارد و سالم، متنوع و مقوی است. در این دوران باید مراقب برخی از غذا ها باشید، مانند:

• گوشت، ماهی و تخم مرغ: در صورتی که این مواد غذایی کامل پخته نشوند سلامت شما را تهدید می کنند. ماهی هایی که حاوی مقداری زیادی جیوه هستند مانند اره ماهی، شاه ماهی، کوسه و تاج ماهی نخورید. دقت کنید که نباید بیش از دو وعده در هفته ماهی مصرف کنید.
• میوه و سبزیجات: انواع میوه ها و سبزیجات را پیش از خوردن به طور کامل بشویید و تخته ای که برای برش استفاده می کنید را همیشه تمیز نگه دارید. مصرف روزانه ۳ تا ۵ واحد میوه توصیه می شود.
• لبنیات: برای اینکه کلسیم موردنیاز بدن خود و جنین را تامین کنید، حداقل ۴ واحد لبنیات در روز مصرف کنید. فراموش نکنید که حتماً از لبنیات پاستوریزه استفاده کنید. لبنیات محلی که پاستوریزه نشده، ممکن است باکتری هایی داشته باشند که عفونت ایجاد کند.
• جایگزین شکر: به جای شکر از برخی شیرین کننده های مصنوعی مانند اسپارتایم و ساکرالوز به میزان متعادل می توانید استفاده کنید.
• کافئین: بهتر است از مصرف زیاد کافئین خودداری کنید و روزی بیش از دو فنجان قهوه یا سایر مواد کافئین دار دیگر مصرف نکنید
• دخانیات و الکل: از مصرف دخانیات و الکل به طور کامل پرهیز کنید. مصرف این مواد احتمال بیش فعالی در جنین را دو برابر می کند.
• دم نوش: استفاده مداوم از دم نوش ها می تواند تاثیر دارویی داشته و در این دوران اثر بدی بگذارد. توجه داشته باشید که بدون مشورت با متخصص زنان از نوشیدن آن ها به طور جدی خودداری کنید.
• دارو: تمام داروها حتی داروهای تجویزی را باید با اجازه دکتر زنان مصرف کنید. مصرف برخی از داروها منجر به نقص جنین می شود.
• ویتامین: مصرف انواع ویتامین ها در این دوران حتماً باید تحت نظر پرفسور متخصص زنان انجام شود. زنان باردار باید اسیدفولیک را به صورت روزانه مصرف کنند، زیرا از مشکلات مغز و نخاع جلوگیری می کند.

تا چه مدت می توان در دوران بارداری کار کرد؟

نوع، محیط، مدت و شرایط کار در این دوران برای افراد مختلف متفاوت است. درصورتی که در شغل خود با موادی مانند سرب، جیوه، مس و تشعشعات سروکار دارید و یا فعالیت فیزیکی زیاد و سنگین دارید؛ برای جنین ضرر دارد. کارهای پشت میزی مشکلی ندارند.

آیا در دوران بارداری می توان ورزش کرد؟

یکی از احتیاط های بارداری که توصیه می شود، ورزش منظم و سبک است. البته به شرطی که مشکل خاصی نداشته باشید. حداقل سی دقیقه در روز ورزش کنید تا سبک زندگی سالم در دوران بارداری را تجربه کنید. همچنین ورزش بارداری می تواند به سهولت زایمان و کمتر شدن درد آن کمک کند. فراموش نکنید که زیاد آب بخورید تا حرارت بدنتان بالا نرود و دچار کم آبی نشوید. اگر در حین یا پس از ورزش دچار مشکلاتی شدید با پزشک خود مشورت کنید.

چگونه می توان مشکلات ناشی از بارداری را کم کرد؟

برای کاهش تهوع:

• وعده های غذایی سبک در طی روز داشته باشید.
• مایعات را در بین وعده های غذایی بنوشید.
• از ادویه های تند و غذاهای چرب پرهیز کنید.

برای کاهش یبوست:

• غذاهای حاوی فیبر فراوان بخورید.
• مایعات زیاد بنوشید.
• ورزش کنید.

لازم نیست برای روز بعد یا روزهای بعد صبر کنید تا مراقبت های درمانی مورد نیاز خود را به دست آورید. می‌توانید نوبت خود را در یک چشم بر هم زدن به صورت آنلاین در درمانکده رزرو کنید. تیم درمانکده پس از بررسی نیازهای بیماران و پزشکان، امکان نوبت دهی بهترین دکتر زنان زایمان و نازایی تهران را پدید آورده است.

همه زوج های دنیا، میل به فرزند آوری دارند، رنج های دوران بارداری را خانم ها تحمل می کنند البته که همسرانشان به عنوان حامی های اصلی از آن ها پشتیبانی می کنند اما این برهه حساس علاوه بر حمایت های فیزیکی و عاطفی نیاز به مراقبت های ویژه ای دارند، رعایت کامل و درست این مراقبت ها می تواند سلامت مادر و جنین  را تضمین کند. پس هیچ گونه اهمال کاری در مورد انجام هر کدام از این فاکتور ها نباید از سوی مادر یا اطرافیانش صورت بگیرد چون به طور مستقیم بر شکل گیری و حتی بروز بیماری مادرزادی بر روی جنین تاثیر گذار است. هم چنین با توجه به سوالات و درخواست های مکرر شما مخاطبین عزیز بر آن شده ایم تا اطلاعاتی موثق از منابع مختلف و معتبر علمی در این باره در اختیارتان قرار دهیم.

مراقبت های دوران بارداری چیست؟

همانطور که در قسمت پیشین مختصر اشاره ای به آن شد، دوران بسیار مهم زندگی هر زنی که جان خود و فرزند وابسته به رعایت آن است و شامل چکاپ ها و ارزیابی های مداوم، انجام فعالیت های ورزشی مناسب و رژیم غذایی مناسب می باشد. در واقع در این دوره با تحت نظر پزشک متخصص زنان و زایمان و مامایی قرار گرفتن وضعیت رشد جنین به صورت مداوم پیگیری می شود و با انجام این آزمایشات از بروز هر گونه بیماری برای مادر یا جنین جلوگیری و حتی در همان دوران درمان می شود.

مادران عزیز هرگز فراموش نکنند که این جلسات ملاقات با پزشک تان فرصتی مناسب برای رفع ابهامات تان و پرسش های تان می باشد و حتی می توانید از نگرانی و استرس های تان صحبت کنید و تا با کمک متخصص آن ها را از خود دور کنید.

سوالاتی که در دوران بارداری مکرراٌ پرسیده می شود: شامل: رژیم غذایی، ورزش و فعالیت های بدنی، آمیزش جنسی، مجاز بودن یا نبودن در استفاده از دارو و مکمل های غذایی است.

چه زمانی مراقبت های دوران بارداری آغاز می شود؟

از زمانی که آزمایش بتا خون تان مثبت بود و پزشک تان بارداری را تصدیق کرد، دقیقا از همان زمان مراقبت های دوران بارداری و ویزیت های مربوط به آن شروع می شود، البته برخی از افراد که دچار بارداری های نا خواسته نمی شوند از مراقبت های پیش از بارداری برخوردار می شوند.

ویزیت های مربوط به مراقبت های دوران بارداری هر چند وقت یکبار انجام می شوند؟

تعداد ویزیت های مربوط به مراقبت های دوران بارداری به مدت زمان بارداری و میزان ریسک حاملگی تان دارد، معمولاٌ زمان بندی که برای زنانی که در سلامت کامل جسمانی به سر می برند در سنین 18-35 سالگی به شرح زیر می باشد:

1. در سی و دو هفته اول بارداری هر 4 هفته یکبار باید به پزشک تان مراجعه کنید که این جلسات مراجعه همراه با آزمایش های چکاپی صورت می گیرد.
2. در هفته های سی و دوم تا سی و هفتم بارداری هر 2 یا 3 هفته یک مرتبه باید ویزیت شوید.
3. از هفته سی و هفتم بارداری به بعد تا زمانی که زایمان طبیعی یا سزارین انجام شود باید هر هفته ویزیت شوید.

در جلسات ویزیت مراقبت های بارداری چه اتفاقاتی می افتد؟

به طور معمول با توجه به گزارش دهی از شرح حال مادر جلسات اولیه ویزیت بسیار طولانی تر از سایر جلسات خواهد بود، زیرا در این جلسه اول باید در مورد پرونده پزشکی خود و حتی سوابق خانوادگی تان برای پزشک صحبت کنید.

• این جلسات با معاینات فیزیکی ناحیه شکم و زیر شکم و بررسی آزمایش های خون و ادرار، اندازه گیری قد، وزن، فشار خون، تعداد ضربان قلب در هر دقیقه و میزان تنفس
• معاینه سینه و لگن
• بررسی تست پاپ اسمیر
• در صورت نیاز آزمایشات مربوط به بیماری های آمیزشی
• غربالگری میزان قند خون و هپاتیت

نتیجه گیری

به مادران عزیز توصیه می کنیم با تغییرات ناشی از بارداری اعم از فیزیکی و روحی کنار بیایید که همگی از نوسانات هورمونی نشات می گیرد که با زایمان و مدتی پس از آن فروکش می کنند و جای نگرانی وجود ندارد و همه چیز به همان حالت قبلی باز می گردد.